BAMBU MOBİLYALARININ YAPIM
TEKNİĞİ (KONSTRÜKSİYON)
Bambu ağacının esnekliği ve kırılma dayanımının fazla olması neticesinde mobilyacılıkta bükme mobilya olarak kullanılmaktadır.
Bambudan Yapılmış Mobilyaların Genel Üretim Aşamaları
Bambu çeperlerinin düşürülmesi
Bambu ağacının üzerinde boğumlar(çeper) bulunmaktadır. Bambu mobilyalarda farklı görünüşler oluşturmak, farklı zevklere hitab edebilmek için bu çeperler düşürülerek de yapılabilir. Çeper düşürme işlemi kavela çekme makinesine benzer bir makine ile yapılmaktadır. Farklı çaplarda bıçak topları makine miline sabitlenir. Milin motordan aldığı dönme hareketi ile bıçaklar da kendi ekseni etrafında dönerler. Makina sevk yatağından verilen bambu, bıçağın çapı ölçüsünde temizlenerek çıkar.
Buharlama ve buhar kazanları
Bambunun bükülmesi için ısı ve rutubet etkisi ile yumuşatılması (plastikleşme) gerekmektedir. Bambu ağacının bükülebilmesi için bambunun rutubetinin %12-20 arasında olması tercih edilir. Bu sayede bükme işlemi kırılma olmadan yapılabilmektedir.
Bambuyu yumuşatmada normal basınca ve 100oC sıcaklığa sahip buhar kullanılır. Buharlama süresi ise teknik olarak 25 mm. kalınlık için 1 saattir.
Buharlama kazanları, bambuların boylarına göre imal edilir. En fazla 10 m. uzunluğunda yapılmaktadır. Kazanın alt kısmı su konulan haznedir. Üst tarafa da bir ızgara yapılarak ısı yardımı ile buharlaşan su bambu ağacına nüfuz eder. Yapı olarak basit bir yapıya sahiptir. Basınçlı buhar kullanılacaksa buhar, borular yardımı ile kazana verilir
Kalıplama ve şekil verme
Bükmede başarı elde edebilmek için yumuşatma işleminden sonra fazla zaman kaybetmeden hemen bükme işlemine geçilmelidir. Bükme işlemi kalıplar yardımı ile yapılmalıdır.
Genel olarak bükme yöntemleri basınçlı ve serbest bükme şeklinde iki ana gruba ayrılır. Serbest bükme genelde hafif bükmeler için yapılır. Bunlar için kalıp kullanılmaz hem kalıptan istifade edilmiş, hem de kurutma odasındaki yer teşkili azalmış olur.
Kalıpla yapılan bükme işleminde ise dışbükey taraftaki çekme gerilmeleri azalır ve bu yüzeydeki çatlakların olmasını engeller. Bu sayede daha fazla bükülmesi sağlanır. Kalıplamada en iyi sonuç basınç ve çekme gerilmelerinin meydana geldiği yerlerde kırılma olmaksızın bükülme yapılabilmesidir.
Yuvarlak kalıplarla ise masa tablası, sehpa tablası, sandalye oturma yeri için düşünülen yarım daire ve daireye yakın bükmeler elde edilir.
Yuvarlak şekilli kalıplama yapılırken bambunun kalıba yerleştirilmesi esnasında uygulanacak kuvvetle kalıbın dönmesi ve hareket etmemesi için kalıp bir mengene ile sabitlenir. Daha sonra buharlanmış bambunun bir ucu kalıp üzerinde yuvaya konularak uç sabitlenir. Bambuya hangi şekil verilecek ise ona göre kalıpta bambuyu içine alacak şekilde oluk vardır. Bambu o oluğa yerleştirilip oluk boyunca döndürülür ve bitim ucu da sabitlenerek kalıplama yapılmış olur.
Daha düz kavislerde kalıp yine mengene ile sabitlenir ve uygun yuvaya yerleştirilip kalıplama yapılmış olur.
İmalat ve montaj işlemi
Kurutma fırınından alınan şekil verilmiş bambular kalıptan çıkarılır. Yüzey liflerinde çatlamalar olup olmadığı incelenir. Ufak yüzey çatlaklarını yok etmek ve montaja hazırlamak için zımpara makinasında zımpara yapılır.
Zımparalama işlemi yapıldıktan sonra yapılacak mobilyaların bazı bölümlerinin standart ölçüde olması ve grup şeklinde yapılanların aynı ölçülerde birleştirilmeleri için bazı kalıplardan yararlanılır. Bu kalıplar sayesinde hem birleştirme kısa sürede yapılmakta hem de daha kolay olmaktadır.
Kurutma fırınında çıkarılmış ve soğumuş eğmeçli parça kalıbın üzerine yerleştirilir. Elde edilecek form kalıpta belirlendikten sonra birleştirme yapılacak yerin nasıl bir birleştirme yapılacağı tespit edilir. Birleştirme yapılacak yer markalanır ve daire testere makinasında kertme işlemi yapılır. Kertme işlemi yapılan parça tekrar kalıp üzerine konularak son kontrol yapılır birleştirme elemanı ile birleştirilip parça sabitlenir.
Yapılan birleştirme çeşitleri ise uygulanan yere, mobilyanın cinsine ve kullanım yerine göre farklı farklıdır. Belli başlı kullanılan birleştirme şekilleri vardır.
Bambu mobilyalarda birleştirme işlemi sık dişli vida ile yapılmaktadır. Bu vidaların boyları kullanım yerlerine göre 2-6 cm. uzunluğundadır. Vidalama işlemi bittikten sonra bağlama işlemine geçilir. Vidalama işlemi bittikten sonra bağlama işlemine geçilir.
Bağlama işleminde iki çeşit malzeme kullanılmaktadır. Bunlar:
a- Bambu lifi (Kabuğu): Bambu ağacının sert üst tabakası (kabuğu) 5-7 mm. genişliğinde çizilerek çıkartılmasıyla elde edilir. Bu malzeme mobilyanın ana maddesinden elde edildiği için görüntü olarak uyum içindedir.
b- Kuzu derisi: Kullanılacak kuzu derisinin 5-7 mm. genişliğinde kesilmesiyle elde edilir. Bağlantısı daha rahattır. Fakat mobilya ile görüntüsünde uyum sağlayamaz.
Bağlama mobilyanın birleştirme yerine göre farklı şekillerde yapılır. Bu bağlamalar yapılırken birkaç kez sarıldıktan sonra ve en sonunda bitim yerlerini mobilyaya sabitlemek gerekir. Bu sabitleme işlemi havalı tabanca sayesinde zımba teli ile yapılmaktadır. Zımba telleri hasır örgü ve kafes için kullanılan ince bambuların birbirlerine ve mobilyaya tespitinde de kullanılır. Kullanılan zımba tellerinin boyu kullanıldığı yere göre 5 mm. ile 30 mm. arasındadır.
Ayrıca oturma gruplarında görünümü zenginleştirmek için freze makinasında ufak derzlerde açılmaktadır.
Bükme mobilyalar bambudan başka kestane fidanlarından da yapılmaktadır. 200-250 cm. uzunluğunda, 4-5 cm. çapındaki fidanlar piyasada kilogram olarak satılmaktadır.
İmalat için alınan kestane fidanlarının ince uç kısımları kesildikten sonra 150-200 cm. boyunda olurlar. Kabukları soyulan kestane fidanları kavela çekme makinası prensibinde çalışan makinalarda çapları eşit ölçüye getirilir. Daha ince çapta istenen kestane fidanları 3-4 cm’lik fidanların ikiye veya dörde bölündükten sonra makinada çekilerek elde edilir.
Kestane ağacının uzun lifli ve bükülgen ağaçlardan olması sayesinde kırılmadan bükülme işlemi yapılabilmektedir. Bambu imalatının işlemleri aynen uygulanır. Sadece kestanenin boyunun sınırlı olması nedeniyle mobilyalar, bambuya nazaran daha çok parçalı olarak imal edilir.
Bambu ağacının ithal olması nedeniyle maliyeti daha yüksektir. Bu nedenle kestaneden yapılan bükme mobilyalar daha yaygındır.
Kestane ağacının ve bambu ağacının değişik hava şart ve koşullarına dayanıklı olması nedeniyle bahçe mobilyası olarak da kullanılmaktadırlar. Özellikle son yıllarda dış mekanların vazgeçilmez ürünü olmuştur.
BAMBUDAN YAPILAN BAZI MOBİLYA TÜRLERİNİN YAPIM
TARZLARI VE ÖZELLİKLERİ
1. Sandalye
Bambudan yapılan sandalyelerde modele göre ön ayaklar kolçaklar ve arkalık tek bir parçadan veya arka ayak ile kolçaklar tek bir parçadan çıkarılabilir. Hepsi ayrı parçalardan olan modellerde vardır. Fakat birleştirme ne kadar az olursa o kadar daha sağlam olur.
Ana model ne olursa olsun genelde ortak olan taraf, sandalyenin alt kısımlarındaki ayakları birbirine bağlayan kayıtlardır. Genelde hepsinde çapraz yapılır. Ortadan kertilir ve vidalanır. Dört taraftaki uçları da sandalye ayaklarına vidalanıp bağlama gereciyle bağlanır. Oturma yerleri ve arkalıkları kafes sistemi denilen sistemle yapılarak döşemesiz olarak kullanılabilirler. Kafeslere bağlanarak kullanılan döşemeler takılarak döşemeli olarak da kullanılanları vardır. Bazı türlerinde döşeme yonga levha üzerine kaplanır ve oturağa bu şekilde geçirilerek sabitlenir ve arkalıklar hezaren yapılır.
1.1. Sandalye boyutları
Oturma yükseklikleri önde 44-46 cm. arasında değişmekte, arkada 2 cm. daha alçalmaktadır. Bu eğim rahat oturmayı sağlar. Arkalık yükseklikleri yerden ortalama 80-90 cm. arasındadır. Ancak bu ölçü stilin karakterine göre değişebilir. Oturma genişliği 42-44 cm., derinliği 44-47 cm. arasında olmaktadır.
Sandalye arkalık eğimi rahatlıkla ilgilidir. Eğim kullanıldığı yere göre 5-10 cm. arasında değişmektedir.
Kolçaklı sandalyelerde kolçaklar yanlara taşmayı sınırlayacağı için, genişlik ölçüsünden 4-8 cm. arasında bir artış yapılır. Kolçak yükseklikleri ise 18-20 cm’dir.
2. Koltuk
Döşemeleri sandalyelerdeki gibi sökülüp takılabilir şekilde yapıldığı gibi döşeme zımbalama ile mobilyaya sabitlenmiş modelleri de vardır.
2.1. Koltuk boyutları
Oturma yükseklikleri 42-44 cm. yerden arkalık bitim yüksekliği ise 84 cm’dir. Eğim genelde 10-20 cm., oturma derinliği 45-60 cm. arasındadır.
3. Orta Masası ve Sehpa
Bambu ağacından üst tablada düz bir yüzey elde edilemediği için orta masa ve sehpaların üzerlerinde genelde cam kullanılmaktadır. Cam üzerine konulduğu gibi camın gireceği şekilde yatak hazırlanıp ortaya da konulmaktadır.
3.1. Orta masası ve sehpa boyutları
Orta masası ve sehpalarda yükseklik ortalama 38 cm. dolayındadır. Yüksekliğin 45 cm. çıktığı modellerde vardır. Kare tabla için 70x70 cm., dikdörtgen için 100x55 cm., daire için 75 cm. dir. Sehpa tablaları genellikle orta masaların 2/3’ü büyüklükte olur. fakat bu ölçü oranları modele göre değişebilir.
4. Masa
Bir destek üzerine oturtulmuş bir tabladan meydana gelen mobilya diye tanımlanır. Daha çok yuvarlak masalar kullanılmaktadır.
Bambudan yapılan masalarda yemek yenecek yüzey düz olması için cam kullanılır. Camdan oluşturulan tabla doğrudan doğruya bambudan yapılmış dar yüzeyin üzerine konulup daha geniş bir yüzey elde edilebilir. Sadece bambudan hazırlanan ayak üzerine cam getirilip konulur. Fakat en çok kullanılan ve zarif olanı cam için bambudan yatak yapılıp cam o yatağa (yuvaya) konulur. Böylece camın etrafında bambu masif gibi dönmüş olur. Üst tabla iki bambudan yapılıp daha güzel modellerde elde edilebilir.
4.1. Masa boyutları
Masa yüksekliği 78 cm. dolayındadır. Dört kişilik bir yemek masası çapı 90 cm., beş kişilik 110cm., altı kişilik 125 cm., sekiz kişilik 140 cm. yapılır. Daha büyükleri çok yer teşkil edeceğinden daha büyük ölçülerde pek yapılmaz
5. Köşe Etajeri
Terasımızın yada balkonumuzun bir köşesinde bulundurabileceğimiz köşe etejeri genelde salon ve oturma odalarında bulunur.
Kullanılma amaçları ise vazo, çiçek, biblo veya değerli bir eşyayı teşhir etmek, kitap yada telefon koymak için kullanılır. Teras ve balkonda otururken televizyon sehpası yoksa veya yer tasarrufu isteniyorsa köşe etajerleri televizyon sehpası görevini de görürler.
5.1. Köşe etejeri boyutları
Bambudan yapılan köşe etajerlerinin yükseklikleri 150-180 cm., genişlikleri 80-120 cm., derinlikleri ise 40-50 cm. arasında yapılır.
Kaynak:..