Muhtelif madenlerden yapılmış bugünkü fabrika imalatı kaşıklar yanında Anadolu'da yapılagelmekte olan tahta kaşıkların hala kullanıldığını ve madenden yapılanlara, tercih edildiğini görüyoruz. Halkın
Kaşıkçılığın Mahiyeti Kaşık yapmak alelâde bir ağaç parçasını oymak veya kemik parçalarına bir şekil vermekten ibaret basit bir iş değil, diğer sanatlar gibi bununda eski çağlardan zamanımıza kadar muhtelif safhalar geçirmiş en eski bir sanat kolu olduğu bir gerçektir. Elde edilen örneklere göre: İlk yemek kapları ve kaşıkları evvelâ topraktan yapılarak pişirilmiş ve daha sonraları işlenmesi topraktan daha zor olan ağaçlardan istifade edilmiştir. En sonunda ağaçtan daha sert olan muhtelif madenlerden meydana getirilmiştir. Bu madenler arasında gümüş ve altın gibi kıymetlileri de kullanılmıştır. Bugünkü fabrika imalatı kaşıklar, bu eski buluşa pek az şey katarak devamını temin etmekte, yeri ve zamanı belli olmayan bu keşiften bütün insanlık eskisi gibi faydalanmaktadır. Muhtelif madenlerden yapılmış bugünkü fabrika imalatı kaşıklar yanında Anadolu'da yapılagelmekte olan tahta kaşıkların hala kullanıldığını ve madenden yapılanlara, tercih edildiğini görüyoruz. Halkın bu eski geleneği devam ettirmesi sebepsiz değildir. Başta, sanat zevki ile beraber kaşıkla ,ilgili milli adetlere bağlı kalınılması aynı zamanda sıcak gıdalardan çabuk ısınan madeni kaşıklara rağmen tahta. kaşıkların bundan etkilenmemesi de ileri sürülen tercih sebeplerinden biri olarak söylenebilir. Kaşık imali, bilinmesi gerekli bazı sanatlara ihtiyaç gösterir. Bunlardan oymacılık, cilâ işi, süsleme işi, estetik başlıcalarını teşkil eder. İmâl edilenlerin mahalli zevk ve sanat geleneklerine göre olması lazımdır. Anadolu’da eskiden olduğu gibi bugün de bazı köy ve kasaba halkı kasıklarını kendileri yapar. Bu faaliyet bir ihtiyacı tatmin maksadına uygun görülmekle beraber bir sanat ihtiyacını da tatmin etmektedir. Çoğu yerlerde olduğu gibi özenle oyularak işlenmiş olanlarının oda duvarlarına. asılmak suretiyle teşhir edilmesi bu maksadı açıklar. Muhtelif boy ve şekilde olan bu kaşıklar ancak yapıldıkları muhitte bilinmekte ve tanınmaktadır. Bazı yerlerde evin ihtiyacından fazlası tuz veya diğer eşya, ile mübadele edilmek üzere esnafa getirilir. Gerek köylünün ve gerek küçük kasaba halkının aynı zamanda bu faaliyetten fayda sağladığı da görülmektedir. Bunların birçoğu kaba olduğu halde içlerinde hayret edilecek emek sarfiyle meydana getirilmiş güzel olanlarına da sık sık tesadüf edilir. Bazı köyler kaşık taslakları yapmakla geçinir. Bu köyler ormanları bol fakat ziraatı elverişli arazisi olmayan yerlerdir. Yaptıkları taslaklar şehirlerdeki kaçık esnafına satılır. Ve bu, esnaf tarafından işlenerek satışa arzedilir. Yukarıda verdiğimiz misallerden kaşık yapma sanatının, biri ev ve diğeri çarşı olmak üzere iki yeri olduğu anlaşılmaktadır. Sanat zevk ve ihtiyacı bakımından ayrıca incelenmesini gerektiren tarafları da vardır. Kaşık Yapımında ve Süslemede Kullanılan Malzemeler Sedef Midye ve istiridye gibi hayvanların parlak kabuğunun iç kısmıdır. Düğme, süs eşyası ve kakma yapmak için kullanılır. Sedef sert bir maddedir. Rengi beyazsada “renkser” bir mercek niteliğinde olduğu için beyaz ışığı çözümler, gökkuşağında görülen çeşitli renklere ayırır. Bundan dolayı sedefin üzerinde yanar-döner hafif ışıltılı parlak renkler görülür. Sedef eski çağlardan beri süslemelerde kullanılmış, özellikle doğu ve Türk sanatında çok eserler meydana getirilmiştir. Bu arada sedef kakmacılığı başlı başına bir sanat kolu olarak gelişmiştir. Bağa Kablumbağa kabuğuna verilen isimdir. Özellikle deniz kablumbağalarından Eretmochelys İmbricata türünün kabuğunu oluşturan kıvrık ve boynuzsu levhalardan elde edilen ve süslemede yararlanılan malzeme olarak kullanılır. Hareli çok renkli desenleri ve güçlü bir ışık geçirme özelliği olan bağa üstün niteliklerinden dolayı uzun yıllar mücevher ve daha başka eşyaların üretiminde kullanılmıştır. Bağa, kemik iskeletten ısıtılarak ayrıldıktan sonra ısı ve basınç aracılığı ile yassıltılarak levha haline getirilir. Bozuk olanlar atılır. Isı ve basınç altında kolayca kalıplanabildiği gibi, torna tezgahında da biçimlendirilebilir. Ama bağa kullanımı dünyanın birçok ülkesinde yasaklanmış durumdadır. Gümüş Parlak beyaz renkte değerli bir metaldir. Doğada bazen katıksız halde bulunduğu, çok kolay biçimlendirilebildiği ve havada kolay kolay paslanmadığı için insanların ilk kullandığı metallerden biri olmuştur. Ur kentindeki sümer Krallarının mezarlarından çıkarılan 4000’lerden kalma gümüş süs eşyaları da bunu kanıtlar. Kimyasal simgesi Ag, atom numarası 47, atom ağırlığı 107,870 olan gümüş ısıyı ve elektriği bütün metallerden daha iyi iletir. Erime noktası yaklaşık 961 oC’dir. Oysa demir ve çelik bu sıcaklıkta ancak kızıl kor haline gelir. Altından daha sert olmasına karşılık genede katışıksız olarak kullanılmayacak kadar yumuşak olduğundan genellikle bakır ve başka metallerle karıştırılarak alaşım halinde kullanılır. nemli havada bile yüzeyi kolay kolay aşınmaz ve parlaklığını yitirmez. Buna karşılık kükürt dioksitten ve hidrojen sülfürden çok etkilenir; örneğin fabrika bacalarından çıkan kükürtlü dumanlarla karşılaştığında kısa sürede donuklaşarak kararır. Lahana ve yumurta gibi bazı yiyeceklerin gümüş kaşıkları da karartması bundandır. Dünyanın en zengin gümüş yatakları Amerika kıtasında, en büyük üreticilerde ABD. Kanada, Peru, Meksika ve SSCB’dir 1988’de Türkiye’de Kütahya’nın Gümüşköy-Aktepe yöresinde iki gümüş madeni bulunmuştur. Altın Kimyasal bir elementtir. Periyodik tablonun Ib grubunda yer alan yoğun parlak sarı renkte, ışıltılı ve değerli bir metaldir. İyi bir ısı ve elektrik iletkeni olan altın yumuşak ve sünek bir metaldir. Dövülmeye ve haddelenmeye elverişli metaller arasında ilk sırayı alır. Yaklaşık 10 gr ağırlığında bir altın kütlesi 11 m2 kadar bir alan kaplayan altın bu özelliği ile insanın ilgisini çeken ilk metallerden birisi olmuştur. Mısırlı, Eski Yunanlı, Asurlu ve Etrüskçü zanaatçılar altından çok güzel ve özenle işlenmiş sanat ürünleri ortaya çıkarmışlardır. Daha o çağlarda insanlar altını, mal ve hizmet karşılığı kabul edilecek değerli bir madde olarak görmüşlerdir. Kolay işlenebilirlik özelliğinden dolayı süs eşyası biblo olarak ve süslemecilikte çok kullanılan bir metaldir. Mercan Mercanlar denizlerin sığ kesimlerinde biriken iskeletleriyle mercan adaları ve mercan resiflerini oluşturan omurgasız hayvanlardır. Deniz şakayıklarına akraba olan mercan gruplarından yalnızca taş mercanları ada ve resif oluşturur. Bu mercanların sert iskeleti hemen hemen tümüyle kalsiyum karbonattan oluşmuştur. Tek bir mercan polibi (mercan hayvanı) salgıladığı iskeletle desteklenmiş silindir biçiminde ve içi boş gövdesinin alt ucundan bağlı olarak yaşar. Serbest ucunun ise genellikle bir dokunaç çelenği çevreler. Koloni halinde yaşayan binlerce polipten griye kalan iskeletler yeni polipler için uygun bir yüzey oluşturur ve böylece kat kat geçen iskeletlerden mercan resifleri ortaya çıkar. Mercanların 2.000’i aşkın türü vardır. Bunların birçoğu biçimlerinden ötürü beyin mercanı, geyik boynuzu mercanı, yıldız mercanı, org mercanı ve mantar mercanı gibi adlar alır. Akdeniz’de yaşayan kırmızı mercanın iskeleti mücevherat ve çeşitli süs eşyalarının yapımında kullanılır. Dallanmış iskeleti ile bu mercanların görünüşü resit mercanlarından oldukça farklıdır. Fildişi Fiilin üst kesici dişidir. Güzel, sağlam ve yontmaya elverişli olması nedeniyle oyma işlerinde çok tutulan bir malzemedir. Afrika filinin dişi ve erkeğiyle, Asya filinin erkeğinin büyük üst dişlerinin büyümesi yaşamları boyu sürer. Dişi Asya filinin ise büyük dişleri ya yoktur yada çok küçüktür. Suaygırı, mers, deniz gergedanı, kaşalet ve yaban domuzunun dişleri de fildişi özelliği taşır ve bu adla anılır, ama boyları küçük olduğundan ticari değerleri düşüktür. Afrika fillerinin dişlerinin boyu ortalama 2 m, bir çift dişin ağırlığı 45 kg’dır. Asya filinin dişlerinin boyu biraz daha küçüktür. Sert (Batı Afrika) ve yumuşak olmak üzere iki tür fildişi vardır. Sert fildişi daha koyu renklidir. Fildişi eski çağlardan beri lüks eşya sayılmıştır. İnce damırlı açık renkli ve pürüzsüz yüzeyli bir malzeme olarak altın değerli taşlar, mine ve çeşitli boyalarla birlikte kullanılmıştır. Nitelikleri nedeni ile fildişinden yalnız kabartma yapımında değil, tam heykellerde süs eşyalarından tarak vb. gibi tuvalet eşyasında ve mobilyacılıkta da yararlanılmıştır. Kaynak:..Üstyüzey İşlemleri Her ahşap özellikli ürün gibi ahşap kaşıkları da etkilerden korunmak için koruyucu gereçlerle dış yüzeyleri korunmalıdır. Kaşıkların yüzeyleri vernikleme ve ruganlama olmak üzere iki şekilde cilalanır., süs için yapılan kaşıklar vernik veya rugan ile cilalanabilir. Kullanım için yapılan kaşıklar ise ruganla cilalanmalı veya cilasız kullanmalıdır. Kaşıklar eğer desenli olacak ise desen baskı işlemi cila işleminden önce yapılır. Kaşık desen kalıpları ve desenlerin boyanması Cila işlemine hazır hale gelen kaşıkları, süslemek için yapılan desenler önceleri teker teker serbest elle yapılırken şimdi ise kalıplarla yapılmaktadır. Bu kalıplar elle rahat kavranacak bir sap ve ucuna lastikten yapılan demonte desen kalıplarının oturtulduğu gövdeden oluşur. Kaşıkların ağızlarının iç kısmına, ağızlarının dış kısmına ve sap kısmına olmak üzere 3 yerine desen basılır. Bu nedenle kaşık ağzının iç kısmı için iç bükey, kaşık ağzının dış kısmı için dış bükey ve kaşık sapı için düz olmak üzere 3 çeşit kalıp bulunur Kalıplarla basılan bu desenlerin bazı kısımları boyanmak suretiyle, desene ayrı bir canlılık katılır. Ahşap boyama işlerinde kullanılan her nevi boya kaşık desenlerinin boyanmasında da kullanılabilir. Dikkat çekici olabilmesi için de kırmızı, mavi, sarı gibi renkler tercih edilir. Boya işleminden sonra kaşığın yüzeyini rugan veya vernikleme işine geçilir. Vernikleme Kaşığın verniklenmesinde selülozik veya sentetik verniğin her ikisi de kullanılabilir. Vernik işleminden önce kaşıklar pürüzsüz ve düzgün bir yüzey elde edilinceye kadar perdahlanır. Daha sonra derin bir kapta inceltilen dolgu verniği daldırma usulü ile kaşığa tatbik edilir. Dolgu verniği kuruyan kaşığın dolgu zımparası da yapıldıktan sonra, yine daldırma usulü ile parlak verniği de tatbik edilir. Rugan Ahşap kaşıklarda esasen kullanılan cila rugandır. Fakat verniğin kullanımı ve ustalığı rugana göre daha kolay olduğu için şu anda yapılan kaşıklarda vernik tercih ediliyor. Eski kaşıkların hemen hepsinin cila işleminin ruganla yapıldığı görülür. Rugan kaşıkçılığın en zor ve ustalık isteyen kısmıdır. Rugan; 1 kg tatlı bezire, yarım kilo çam sakızı katılarak elde edilir. Kazan toprağa gömülü bir şekilde kaynatılır. Kaynama müddeti ile diğer bazı incelikleri kaşıkçılar tarafından gizli tutularak yapılır. Bu özellikten dolayı bir ustanın ruganı diğerine benzemez. Yeni kaşıkların ruganlarının dayanma süresi eskisi kadar uzun değildir. Hiç bozulmadan bazı örneklerin 50 seneye kadar kaldığı görülmektedir. Ruganda vernikleme işlemi gibi daldırma yöntemi ile yapılır. Ruganın kuruması için uzun müddet güneşte bırakılması gerekir. Kaşıkçılığın Bugünkü Durumu Geleneksel el sanatlarımızdan olan kaşıkçılık kendi üretim bölgelerinde uzun süre devam edegelmiş, yalnız kendi bölgesinin değil ülkenin değişik bölgelerine hatta ülke dışında birçok ülkeye ihraç edilmiştir. Zamanla unutulmaya yüz tutan bu sanat şahsi teşebbüslerle canlandırılmaya çalışılmışsa da yine eski değerini ve yerini alamamıştır. Bugün halen Konya, Akseki, Gevye, Kütahya, Çorum, Tokat ve İstanbul’un sınırlı bazı bölgelerinde geleneksel sanatımız olan kaşıkçılık sınırlı da olsa devam etmektedir. Tabi bu kaşıklar eskisi kadar süslü ve şatafatlı olmayıp daha çok kullanıma yönelik kaşıklardır. Anadolu Türk kaşıkçılığının bugünkü yerini mutfaklarda sıkça kullanılan teflon özellikli tencere ve tava tabanlarını tahrip etmedikleri için tercih edilen özel yapı ve şekildeki fonksiyonel kaşık, çatal ve sıyırgaçlar almışlardır. Yemek Çeşitlerine Göre Anadolu Türk Kaşıkları Teknik bakımdan bir kaşık, ağız ve sap olmak üzere iki kısımdan ibarettir. Kaşıklardan bazılarının ağız kısmı ayrı yapılarak saplara eklenir, bazı kaşıkların ise, sap ve ağız kısımları bir ve aynı maddeden yapılır. Çorba kaşığı Çorba kaşıklarının ağızları, bir yumurtanın uzunluğuna ortasından ikiye ayrılmış şekline benzemektedir. Geniş kısmının tam ortasına sapı isabet eder. Ağzının burun kısmı sivri olup sapın ekli bulunduğu yerin iki tarafında iki çıkıntı vardır, buna kulak adı verilir, ağız kısmının çukurluğu orta derecededir.Sapı ise geniş bir yüzey arzeder. Pilav kaşığı Pilâv kaşıkları kulaksız olup çorba kaşıkları gibi burunları da yoktur. Ağız kısmının derinliği çorba kaşıkları kadar derin olup sapları da aynıdır. Hoşaf kaşığı Ağız kısımları tam bir daire şeklinde olup bir kürenin ortadan bölünmüş şekline benzer. Sapları yuvarlak ve incedir, bazılarının sapı kendinden olur. Çoklukla sap ve ağız kısımları ayrı ayrı maddelerden yapılmış olup değişik ölçüde olanları vardır. Türk kaşıkları arasında hoşaf kaşıkları en güzel ve en kıymetlilerini teşkil ederler. Bir kayda göre Damat İbrahim Paşanın mercan saplı hoşaf kaşıkları meşhur olduğu gibi 14’üncü Lui'ye Çelebi Mehmet Efendi vasıtasıyla değişik türde hediye olarak gönderilen kaşıklar içinde hoşaf kasıkları bir sanat eseri olarak vasıflandırılmaktadır. Yemek kaşığı Ağız kısımlarının dip ve uç kısımları aynı çukurlukta, fakat pilav ve çorba kaşıklarından daha az bir derinlikte olup sapları pilav kaşıklarına benzemektedir. Çoğunlukla ahşaptan yapılmıştır. Sap ve ağızları bir parçadan ibarettir Tatlı kaşığı Yukarıdaki kaşık çeşitlerinin boylarından daha küçük olup hoşaf kaşıkları gibi sap ve ağız kısımları başka maddelerden yapılmıştır. Çoğunlukla ağız kısımları şimşir ve kemikten olup sapları fildişi, mercan ve sedef gibi kıymetli maddelerden yapılır. Muhallebi kaşığı Türk tatlıları arasında muhallebi gerek ev ve gerek çarşıda en fazla yapılan ve yenilen tatlılar arasında bulunmaktadır. Dükkan ve seyyar satıcıları vardır. Nefisliği ve hafifliği ile herkesin kesesine ve midesine elverişli olduğu için çok sevilmektedir. Tabakları, dükkânları ve bi1hassa kaşıkları ayrı bir hususiyet gösterir. Bu kaşıkların ahşaptan olanları olduğu gibi, daha ziyade madenî çeşitleri mevcut olup sap ve ağız kısımları ayrı madenlerden yapılır. Kahve kaşığı Kahve kaşıklarının evde kullanılanları içinde şimşir ve, diğer ağaçlardan yapılmış olanları vardır. Kahvelerde kullanılanlar madenidir. Bu iki tür kaşığın tipleri de birbirine benzemez. Kahvedekiler aynı zamanda bir ölçü işi gördüğü gibi şeker ve kahve kutuları ile cezve arasında gidip gelirken ritmik sesler çıkarmak için de kullanılır Kavurma kaşığı Kavurma kaşıklarının sap ve ağız kısımları bir parçadan ibaret olup ağız kısmının çukurluğu az ve sapı uzundur. Et ve soğan kavurmada kullanılır Tevzi (dağıtma) kaşığı Yemekleri tencereden sahan, kuşhane gibi kaplara tevzi (dağıtma) etmekte kullanılır. Yemeklerin sulu veya tane halinde olan çeşitlerine göre de ayrı türleri vardır. Süs kaşığı ve kepçeler Bunlar ekseriya, şimşir ve çam gibi ağaçlardan yapılmıştır. Ağız şekli ve sapları değişik türde olup sanatlı bir şekilde oyulmuş ve kıymetli maddeler takılmıştır. Bu kaşıkları, yemek işlerinde kullanılmaktan ziyade, süs olarak yapılmış ve evin uygun yerlerine asılmış olarak görmekteyiz. ÖNERİLER Anadolu Türk kaşıkçılığı adlı mezuniyet ödevinde belirtilen esaslara ve özelliklere uyularak, istenilen kalite, biçim ve estetikteki kaşıklara ulaşmak mümkündür. Ahşap kaşıkta esas olan, fonksiyonelliğin yanı sıra gözede hitap etmesidir. Anadolun’un birçok köylerinde sınırlı da olsa bu sanat devam edegelmektedir. Fakat şu anda yapılan kaşıklar eski görünümünü yitirmiş, kullanılan malzemeler ise sınırlandırılmıştır. Toplumun ekonomik ve kültürel alanındaki gelişimi çoğu el sanatları gibi kaşıkçılık sanatını da baltalamış ve artan ihtiyacı karşılayamayan ahşap kaşıkların yerini metal ve yanı sıra plastik kaşıklar almıştır. Unutulmaya yüz tutan her el sanatı gibi ahşap kaşıkçılığını da toplum hayatına tekrar kazandırabilmek ve eski kalite ve zarafetine ulaştırabilmek, az da olsa maddi ve manevi destekle mümkündür. ___ ..karaca, tencere, çatal, düdüklü tencere, çaydanlık, çatal bıçak, emsan, tencere seti, çelik tencere, çatal bıçak takımı, çeyiz seti, teflon tencere, tencere tava, tencere takımları, kaşığı, korkmaz tencere, tencere setleri, tencere takımı, hisar tencere, çatal bıçak takımları, eternity tencere, kaşıkla, çatal bıçak seti, emsan tencere, karaca düdüklü, tencere markaları, çelik tencere seti, celik tencere, elektrikli tencere, korkmaz çelik tencere, karaca tencere seti, korkmaz tencere seti, teflon tencere seti, tencere takimlari, aksu tencere, emsan düdüklü, gülsan tencere, korkmaz düdüklü tencere, nehir çatal bıçak, hisar çaydanlık, karaca çelik tencere, verda tencere, çelik tencere setleri, emsan çelik tencere, teflon tencere setleri, eternity çaydanlık, tuna çelik tencere, korkmaz tencere setleri, teflon tavalar, çaydanlık takımları, eternty tencere, aryıldız çaydanlık, karaca çelik tencere seti Dekorasyon Rehberi Mobilya Mutfak Banyo Mefruşat İnşaat Dekor Tasarım Mimarlık Firma Rehberi Alçı Boya Sandalye Koltuk Masa Mobilya Firma Rehberi Mutfak Banyo Mobilya Dekorasyon Ankara Dekorasyon Ankara Mutfak Dolabı Ankara İnşaat Dekorasyon Dekorasyon Rehberi Mobilya Mutfak Banyo Mefruşat İnşaat Dekor Yatak Odası Oturma Grubu Yemek Takımı Proje Uygulama Firma RehberiBoya Badana Alçı Alçıpan Sıva Karo Sıva Küpeşte Kartonpiyer Dış Cephe Sıva Yalıtımı Fayans Duvar Bina Mermer Çevre Düzenlemesi Yağlı Baskı İşleri Ankara dekorasyon|ankara prefabrik|metal asmatavan|boya badana|alçıpan|prefabrik ankara|ankara ferforjedekorasyon,parke,perde,renk,havuz,sauna danismanliklari,züccaciye,gümüs,nevresim, havlu,bornoz,ev güvenlik sistemleri satis, aksesusar,dekorasyon,bahçe,aydinlatma,konut, zemin,hali ___
Bu Haber 30.01.2010 tarihinde kayıt edilmiş ve 730 kez okunmuştur.
