Dünya ölçüsünde dikkate alındığında, mantarların çürüme ile meydana getirdiği yıllık kayıplar çok büyüktür. Dikili ağaçlara arız oldukları gibi, taşıma ve depolama esnasında tomruklara, biçmeden sonra kurutmada ve kullanış yerinde keresteye arız olmaktadırlar
İŞLENMİŞ-EŞYA HALİNE GETİRİLMİŞ AĞAÇTA BULUNAN HASTALIKLAR Bu bölümde eşya haline getirilmiş, yapıya konulmuş doğrama ve mobilyalardaki ağaçları yıkımlayan hastalıklar üzerinde durulacaktır. Bunların en önemlisi ev mantarıdır. 1. Mantarlar Dünya ölçüsünde dikkate alındığında, mantarların çürüme ile meydana getirdiği yıllık kayıplar çok büyüktür. Dikili ağaçlara arız oldukları gibi, taşıma ve depolama esnasında tomruklara, biçmeden sonra kurutmada ve kullanış yerinde keresteye arız olmaktadırlar. Mantarlar basit bitkisel canlılardır. Yapılarında klorofil bulunmayışı ile diğer yeşil bitkilerden ayrılmaktadır. Fotosentez yolu ile kendine besin üretmemekte ve diğer bitkilerle hayvanlara arız olarak beslenmektedirler. Arız oldukları ortamı hüfleri yardımıyla çürüterek zararlı olmaktadırlar. Mantarlar, eşeyli ve eşeysiz yoldan oluşturulan sporların çimlenmesi ile çoğalmaktadır. Sporlar yuvarlak veya oval biçimde olup, ancak mikroskop yardımı ile görülebilmektedir. Bir spor çimlendiğinde hüf adı verilen iplikçikler meydana getirmektedir. Hüfler, salgıladıkları enzimlerle, besin ortamında kimyasal bir reaksiyon oluşturmakta ve böylece gelişmeleri için gerekli besin maddelerini sağlamaktadır. Sporlar küçük ve hafif olduklarından hava cereyanı, su ve hayvanlar yardımıyla yayılabilmektedir. Ağaç malzemeyi çürüten bütün mantarların gelişmesi için gıda maddesine (odun), yeterli sıcaklığa, rutubet miktarına ve oksijene ihtiyaçları vardır. Bunlardan herhangi birinin bulunmaması halinde mantarlar ya ölmekte, ya da daha iyi şartlara ulaşıncaya kadar herhangi bir gelişme olmadan daima fom (gemm)halinde kalmaktadır. Sütün ağaçların diri odunu mantara karşı ya az, dirençlidir ya da hiç dirençli değildir. Öz oduna arız olan mantarlar da vardır. Mantarlar hücre çeperine veya hücre içerisindeki maddelere asız olurlar. Hücre çeper maddeleri (selüloz, hemiselüloz, ve liginin) ve hücre içi maddeler (şeker, nişasta, yumurta akı maddeleri, yağlar) mantarların salgıladığı enzimler yardımı ile tahrip edilmektedir. 1.1. Ev Mantarı İşlenmiş ağacı en çok yıkımlayan mantar türüdür. Öncelikle iğne yapraklı ağaçları yıkımlar. Mobilya ve doğramaları çürüten en tehlikeli mantardır. Sadece oluşumu sırasında, çevresinden alacağı suya gereksinim duyar. Daha sonraki su gereksinimini kendi bünyesinden sağlar. Mantarın en sevmediği iki etken ışık ve temiz havadır. Aydınlık, kuru ve havadar ortamda, ev mantarı gelişme olanağı bulamaz. 5 °C. ile 27 °C, arasındaki sıcaklık ve % 15 ile %30 arasındaki ağaç nemi mantarın gelişmesine ve yayılmasına en uygun ortamdır. 40 °C’nin üzerindeki sıcaklıkta, mantar yaşamını sürdüremez. Gelişmiş ev mantarının ağaç üzerindeki görünüşü disk veya kenarları şişkin bir tabak biçimindedir. İçi, pası andıran kahverengidir. Çerçeve biçimindeki kenarları beyazdır. Ortasındaki kalınlığı 1 cm, dolayındadır. Eti andıran yumuşaklıkta bir yapısı vardır. Bu bölüm, mantarın meyvesi sayılır. Üzerinde mantarın üremesini sağlayan sporlar oluşur. Ev mantarı çok hızlı ürer. Orta büyüklükte bir mantar başı, gelişme devresinde ve uygun ortamda, bir saatte 50 milyon spor (tohum) üretebilir. Ev mantarının sporları insanlar, aletler, yapı artıkları, hatta rüzgar aracılığı ile yayılabilir. Mantar, 1 metreyi geçen kalınlıktaki duvar veya topraktan bile sızabilir. Bu yüzden ev mantarına, duvar mantarı adı da verilir. Zamanında ve görüldüğü anda yeterli önlem alınmazsa, ağacı kısa zamanda yıkımlar. Çok çabuk yayılan mantar ağacı parçalar. Küçük ve düzgün kenarlı parçalara ayırır. Ağacın rengi demir rengini andıran kahverengine dönüşür. Ev mantarı tarafından yıkımlanmış ağaç küflenir. Pis, iğrenç bir koku çıkarır. Ağaçları ev mantarından korumak için alınması gereken önlemler “ağaçların korunması” bölümünde görülecektir. 1.2. Hakiki ev mantarı Tehlikeli bina mantarlarındandır. Daha ziyade iğne yapraklı ağaç ahşabına arız olur. Ayrıca tomruk ve kereste depolarında ve maden ocaklarında da tahribat yaptığı da görülür, tahribatı destrüksiyon çürüklüğü şeklindedir. Mantar çevresinin iklim şartlarına uyar. Çürüklüğü meydana getirebilmesi için belirli bir rutubete ihtiyacı olup, havanın nisbi rutubetini ahşaba taşıyabildiği için, kuru ahşaba da saldırabilir. Belli başlı tanınma özeliği; kuru, gevrek ve kolay kırılabilir misel ipleri bulunmasıdır. Optimal hayat şartları, çok çeşitli olup, çoğunlukla ahşaba sıkıca tutunmuştur. Et kıvamında tavada yapılmış pasta gibi, beyaz kenarlı şişkinlikleri ihtiva eder. Keskin kenarlı, olmayan katlama yerlerine ortasında şapka tabakası vardır. 1.3. Bodrum Mantarı Bu mantar daha ziyade yapraklı ağaç ahşabında destrüksiyon çürüklüğü yapar. Yayılma alanı çok geniş olan bir mantardır. Rutubet ihtiyacını yüksek olmasından ötürü çoğunlukla yeni yapılara, döşemelere arız olur ve büyük bir tahrip kuvveti vardır. Optimal hayat şartları, yüksek rutubet, 25 ile 30 oC sıcaklıktır. Şapkaları, ince pamuklu, başlangıçta beyazımsı, sonraları zeytuni ile siyah olup köke benzer dallanmış ipleri havi üst yüzeyi vardır. Şapkanın ince kirli ekmek kabuğuna benzer bir yapısı vardır. Kabuk başlangıçta sarı beyaz sonraları gri kahverenklidir. Üst yüzeyinde çoğunlukla siğile benzer ve muhtelif büyüklükte çıkıntılar vardır. 1.4. Beyaz gözenekli ev mantarı Bu tür, binalarda, ormanda, maden ocaklardaki direklerde çok rastlanan bir mantardır. Gelişmesi için yüksek rutubet derecesine ihtiyaç vardır; tahrip yeteneği büyüktür. 24 mm kalınlığındaki bir tahtayı bir yılda çürütebilir. Daha ziyade iğne yapraklı ağaç ahşabına saldırır ve destrüksiyon çürüklüğü yapar. Optimal hayat şartları, %40-45 ahşap rutubeti, yaklaşık olarak 25 oC sıcaklıktadır. Şapkası nadir olarak görülür, ahşaba sıkıca tutunur. Kalın derisi içinde dik olarak borucuklar geçer. Rengi başlangıçta beyaz, sonraları sarıdır. Miseli hakiki ev mantarınki ile karıştırılabilir; 4 mm’ye kadar kalınlıkta olan ipleri beyaz renkte olup kuruduktan sonra da yumuşaktır. ____________________________________________________ Kaynak: N, ZORLU, İ., 1997, Ağaçişleri Gereç Bilgisi 12. TOKER, R., 1967, Ahşap Koruma. . Böcekler Böcekler doğada ölmüş veya zayıf düşmüş ağaçlara arız olarak yaşamakta ve bunlardan üretilen tomruklarda yaşamlarını sürdürmektedirler. Bunların çoğu uzun mesafeleri uçabilen böcekler değildir. Nadiren şehirlerin ortasındaki binalara ulaşabilmektedirler. Ancak, enfekte olmuş ağaç malzemenin binalarda kullanılması ile şehirlerde çeşitli yapı malzemesi ve mobilyalarda görülmektedirler. Böceklere karşı, öz odun diri odundan daha dayanıklıdır. Çünkü öz odunda, böcekler tarafından kolay sindirilebilen nişasta gibi besinler ya çok azdır, ya da hiç yoktur. Ayrıca öz odun genellikle böcek ve mantarlar için toksit maddeler (tanenler, diğer fenolik maddeler) içermektedirler. Böceklerin gelişmesinde; gıda maddesi, rutubet ve sıcaklık önemli derecede etkili olmaktadır [5]. Çalgıcı böcek İşlenmiş haldeki bütün geniş yapraklı ve iğne yapraklı ağaçları yıkımlayabilir. En çok tanınan çalgıcı böcek türü yaklaşık 5 mm. boyundadır. (Şekil 4.3) Kahverengi veya siyahtır. Kafası sert bir kabukla örtülüdür. Ağacı yıkımlarken açtığı kanallarda ilerlerken çıkardığı ses veya tıkırtı saat çalışmasını andırır. Bu nedenle çalgıcı böcek veya ölü saati diye bilinir Böceğin dişisi yumurtalarını ağacın çatlaklarına veya kendi uçuş deliklerine bırakır. Yumurtalardan çıkan kurtçuklar küçüktür. Büyüteçle incelenmelidir. Bunlara ağaç kurdu da denilir. Yaşamlarını sürdürmek için ağacı yerler. Ağacın dış yüzeyine genellikle dokunmadan, içlerine doğru ilerlerler. Açtıkları delikleri ağaç tozu ve dışkıları ile doldururlar (Şekil 4.4). Yaz aylarında ağaçtan ayrılmak üzere yaklaşık 1 mm. çapında, kenarları parlak çıkış delikleri delerler. Çevresinde biraz toz bırakır, uçar giderler. (Şekil 4.5). Küçük delikler ve bunlardan çıkan tozlar, ağacın yıkımlandığını, içten çürüdüğünü kanıtlayan belirtilerdir. Büyük ağaç kurtçuğu diye de bilinir. Evkurtçuğu özellikle çam türü ağaçlarda etkinlik gösterir. Mobilya ve yapıda kullanılmış ağaçlarda, çalgıcı böcekten daha büyük zararlara yol açar. Çam ağacından yapılan işlerin ve yapıların en büyük zararlısıdır. Evlerin çatılarının çökmesine neden olabilirler. Aynı zamanda evdeki diğer bölümlere, örneğin balkon kirişlerine, merdivenlere, duvar kaplamalarına, pencerelere, kapılara ve mobilyalara dağdırlar (Şekil 4.6)’de gösterilen evkurtçuğunun rengi siyaha yakın kahverengidir. Üzerinde kısa, gri renkli tüyler nardır. Böceğin boyu 10. 20 mm. arasında değişir. Kanatlanıp uçması temmuz, ağustos aylarına rastlar. Bir dişi uçmadan önce ağacın çatlaklarına 100 kadar yumurta bırakır. 1 - 3 haftada yumurtalar gelişir ve kurtçuklar ortaya çıkar (Şekil 4.6) Kurtçukların yaşam süresi 3-10 yıldır. Bu uzun süre boyunca ağacı yıkımlarlar. Oval kesitli kanallar açarak ağacı parçalarlar. Etkinlik gösterdikleri yerlerde ağacı toz haline getirirler. Ancak ağacın dış yüzüne dokunmazlar. Sağlammış gibi görünen ağaç aslında tamamen içi boşalmış ve bütün direncini yitirmiştir [10]. Evkurtçuğu ağacın dışodununda yaşar. İçodun genellikle sağlam kalır (Şekil 4.7). Uçmaya hazırlanan ve kanatlanan kurtçuk oval kesitli deliği deler. Yıkımladığı ağaç eşyadan ayrılır. Aynı odada veya evde başka bir ağaç eşyaya konar ve yeniden etkinliğini sürdürmeye girişir. Oval uçuş delikleri ağacın yıkımlandığının ve sağlamlığını yitirdiğinin belirtisidir Evteke böceği çok yaygın halde bulunan bina zararlısı olup hemen hemen bütün kuru iğne yapraklı ağaç ahşabına saldırır. Görünüşü dişisi yaklaşık olarak 10-25 mm uzunlukta olup, vücudunun arka kısmının daha uzun olması ile tanınabilir. Yumurtlama boruları 20 mm kadar uzundur. Erkeği 8-16 mm’dir. Boyun kalkanı kubbevari olup beyaz saçlıdır. Boyun kalkanı üzerinde iki parlak siyah kamburluk bulunur. Böceğin normal olarak koyu kahverenginden siyaha kadar açılan bir rengi vardır; antenleri ince ve iplik şeklindedir. Yaşama süresi 2-8 yıldır. Normal olarak 3-5 yıl yaşar. Yaşama şartlarına göre bu süre değişir. Uçma zamanı haziran - ağustostadır. Zarar tablosu, tırtıllar aştıkları yeme yolları ile bütün diriodunu tahrip ederler. Oval kesitli yeme yollarının cidarlarında dalgalı yiyinti izleri bırakırlar. Yeme yolları yiyinti unu ve çamur balonları veya topları ile doludur. Oval uçma deliği 4 x 7 mm boyutundadır Kemirici böcekler Vurucu böcek Bu böcekler, çok yaygın bir zararlıdır, mobilyalarda ve binalarda rastlanılır. Tahribatın yapılması için lif doygunluğu rutubet derecesine yaklaşan bir ahşap rutubetine ihtiyaç vardır. Punctatum, iğne yapraklı ve yapraklı ağaç ahşabının diriodun kısmına saldırır [12]. Görünüşü, böcekleri 3-5 mm. uzunlukta olup kahverengindedir. Kanat örtüleri üzerinde küçük ve ince nokta izleri bulunur. Baş bir kukulata ile örtülmüştür. Yaşama süresi, 2-3 yıl olup, uçma zamanı mayıs-hazirandır. Zarar tablosu yeme yolları dairesel kesitli (yaklaşık olarak 2 mm) ve yiyinti unu veya çamurla doludur. Dairesel ağızlı uçma deliği yaklaşık olarak 1,5 mm çapındadır [12]. Renkli vurucu böcek Bunlar, yapraklı ağaç ahşabına saldırır ve herşeyden evvel meşeyi tercih eder; iki iğne yapraklı ağaç ahşabında nadiren zarar yapar; yalnız mantar bulunan ahşap içinde yaşar. Görünüşü koyu renkte koyu renkte olan böceğin kanat örtüleri üzerinde açık renkli saç lekeleri vardır. Vurucu böceklerde olduğu gibi kanat örtülerinde nokta zincirleri yoktur. Yaşama süresi, 2-3 yıldır. Uçma zamanı mayıs-hazirandır. Zarar tablosu, dairesel kesitli yeme yolları mercimek şeklinde çamurlarla doludur. Dairesel kesitli uçma delikleri ise 3-4 mm çapındadır. Taraklı vurucu böcekler Bunlar çoğunlukla ahşap üzerinde daha az görünür, tercihen yapraklı ağaç ahşabına saldırır. Görünüşü, kırmızı kahverenginde ve 3-4 mm uzunlukta olan böcek, kubbevari bir boyun kalkanına maliktir. Pas kırmızısı antenleri erkekte tarak gibidir. Dişininki ise testerevaridir. Kanat örtüleri üzerinde gelişigüzel serpilmiş noktalar bulunur [12]. Yaşama süresi, 2-3 yıldır. Uçma zamanı mayıs ilâ hazirandır. Zarar tablosu, dairesel kesitli yeme yolları, olaganüstü yiyinti unu ile sıkıca doludur. Yeme yolları çoğunlukla lifler doğrultusundadır. Yuvarlak uçma deliği yaklaşık olarak 4 mm çapındadır. Yumuşak vurucu böcekler Bu böcekler kabuklu iğne yapraklı ağaç ahşabına saldırırlar. Görünüşü, kırmızı kahverenginde 4-5 mm uzunlukta olan böceğin kanat örtüleri üzerinde nokta dizileri yoktur. Yaşama süresi 1-2 yağlı olup, uçma zamanı mayıs-hazirandır. Zarar tablosu, tırtılının açtığı yollar, gelişigüzel kambium mıntıkasında, genellikle lifler doğrultusunda gider. Dairesel kesitli uçma delikleri yaklaşık olarak 2 mm çapındadır [12]. Diri odun böcekleri Bu böceğin vatanı tropik ülkelerdir. Fakat miktarı her yıl daha da artmış olarak Batı Avrupa’da görülmektedir. İthal edilen ahşaptan nişastalı olanlara ve yerli ağaçların diri odun kısmana saldırılar (limba, abaçhi, meşenin diri odunu, ramin, karaağaç gibi). Diri odun böceklerine daha ziyade parkelerde ahşap duvar kaplamalarında mobilyalarda kapılarda rastlanır. Düşük bir rutubet miktarı ile yetinirler. Liyctus saldırmış bir ahşapta rutubet %7-25 olarak bulunur. Görünüşü, böcek normal olarak 3-6 mm uzunlukta olup kahverenklidir. Trapez gibi olan boyun kalkanı, genişliğinden daha uzundur. Tırtıllar mayıs böceği tırtılları gibidir. Çoğunlukla anobien tırtılları ile karıştırılır [12]. Yaşama süresi, çevresindeki hayat şartlarına göre bir yıldan daha az veya çoktur. Zarar tablosu, bir anobium tarafından tahrip edilmiş ahşabın manzarasına benzer. Böcek, yumuşak ilkbaharodunu tabakasını tercih eder. Yazodun tabakaları lameller halinde kalır. Dış yüzeylerde yeme izleri görülmez. Dairesel kesitli uçma deliği yaklaşık olarak 1 mm çapındadır ____________________________________________________ İlgili Etiket ve Başlıklar.. bitki, ağaçlar, fidanı, orman haftası, ağaç resimleri, çiçek isimleri, ağaç kesme, ağaç ve, at kestanesi, akçaağaç, ağaç türleri, ağaç motoru, ağaç çeşitleri, ağaç resmi, garig, çim tohumu, ağaç makinaları, ağaç orman, ağaç ürünleri, bir ağaç, deveci armudu, gül çeşitleri, ağaç isimleri, ağaç makinası, çim makinaları, ağaç kesim, ağaç mobilya, meyve bahçesi, türkiyedeki bitkiler, çim fiyatları, ağaç kaplama, pinus brutia, çalı türleri, çim biçme makinesi, çiçek tohumu, akağaç, ağaç fiyatları, ağaç nedir, çim biçme makinaları, bahçe makinaları, budama makası, çim fiyat, ağaç kesimi, ağaç kesme makinası, ağaç makineleri, ağaç makinesi, ağaç türü, bodur fidan, deveci armut, kaktüs bakımı, kasimpati, yeşil ağaç, çiçek ağaç, ağaç sanatı, gül yetiştirme, mavi ladin tohumu, meyve ağaç, satılık ağaç, ağaç bakımı, ağaç baskı, ağaç özellikleri, bodur ağaç, japon şemsiyesi, türkiyedeki bitki örtüsü, yaprak ağaç, yapraklı ağaç, çilek yetiştirme, çiçek seraları, ahşap ağaç, ağaç fidan, ağaç fidanı, ağaç testere, ağaç yetiştirme, ağaç çam, deveci armutu, fesleğen bakımı, kızıl çam, tıbbi aromatik bitkiler bölümü, ağaç doğa, ağaç iş, ağaç makina, buz çiçeği, rulo çim fiyat, tibbi aromatik bitkiler, türkiyede ağaç, türkiyedeki bitki toplulukları, türkiyedeki bitki çeşitleri, çim kesme makinası, çiçekli ağaç, ağaç boya, ağaç boya, ağaç yetiştiriciliği, bahçe ağaç, bitki ağaç, türkiye ağaç, agac cesitleri, ağaç kökleri, bal kabağı yetiştiriciliği, bonsai ağacı, doğal çim, zeytin ağaç, arap yasemini, ağaç kereste, bodur ağaçlar, likapa fidesi, pelit ağacı, ressam monet, yaprak dökmeyen ağaçlar, yapraklarını dökmeyen ağaçlar, yapraklarını dökmeyen ağaçlar, çiçek açan ağaçlar, ağaç makine, ceviz ağaç, deveci armudu yetiştiriciliği, karanfil tohumu, stevia bitkisi, ağaç odun, ağaç yararları, dahlia çiçeği, ağaç sanatları, ağaç tohum, fidan dikim zamanı, palmiye yetiştiriciliği, yucca bakımı, çiçek ful, çiçek gübresi, çiçek hasta, ağaç kesilmesi, ağaç çiçekler, ağaç bitkiler, ağaç dikim zamanı, deveci armut yetiştiriciliği, ekinezya tohumu, madagaskar yasemini, mdf ağaç, minyatür gül bakımı, taflan meyvesi, ağaç bitkileri, sardunya pelargonium, çim biçme makası, ağaç yağlı boya, ağaçlar net sardunya , Dekorasyon Rehberi Mobilya Mutfak Banyo Mefruşat İnşaat Dekor Tasarım Mimarlık Firma Rehberi Alçı Boya Sandalye Koltuk Masa Mobilya Firma Rehberi Mutfak Banyo Mobilya Dekorasyon Ankara Dekorasyon Ankara Mutfak Dolabı Ankara İnşaat Dekorasyon Dekorasyon Rehberi Mobilya Mutfak Banyo Mefruşat İnşaat Dekor Yatak Odası Oturma Grubu Yemek Takımı Proje Uygulama Firma RehberiBoya Badana Alçı Alçıpan Sıva Karo Sıva Küpeşte Kartonpiyer Dış Cephe Sıva Yalıtımı Fayans Duvar Bina Mermer Çevre Düzenlemesi Yağlı Baskı İşleri Ankara dekorasyon|ankara prefabrik|metal asmatavan|boya badana|alçıpan|prefabrik ankara|ankara ferforjedekorasyon,parke,perde,renk,havuz,sauna danismanliklari,züccaciye,gümüs,nevresim, havlu,bornoz,ev güvenlik sistemleri satis, aksesusar,dekorasyon,bahçe,aydinlatma,konut, zemin,hali ____________________________________________________
Bu Haber 04.01.2010 tarihinde kayıt edilmiş ve 855 kez okunmuştur.
